Dominique Dupuy Enskri Pou Vote
“Yo te kòmanse espere ankò. Sa vle di yon lòt entèripsyon vyolan nan nouvo lavi yo te rekòmanse a.”
Dominique Dupuy Enskri Pou Vote: Sipòtè Li Yo Wè Yon Vwa Pou Pèp la, Pandan Li Mande Fanm ak Jèn Yo Antre nan Konba Politik la
Enskripsyon Dominique Dupuy kòm elektè nan pwosesis elektoral 2026 la ap kreye enterè nan mitan sipòtè li yo ak moun k ap suiv politik ayisyèn nan. Pou kèk moun, aksyon sa a se yon demach nòmal yon sitwayen responsab dwe fè. Pou lòt moun, li ajoute sou kestyon ki deja ap sikile sou wòl Dupuy ta kapab jwe nan avni politik peyi a.
Men enskripsyon kòm elektè pa menm bagay ak yon deklarasyon kandidati.
Jiskaprezan, aksyon ki konfime a se ke Dominique Dupuy enskri pou l kapab patisipe kòm elektè. Se sèlman yon anons ofisyèl oswa depo yon dosye kandidati devan Konsèy Elektoral Pwovizwa a ki ta kapab etabli si li gen entansyon patisipe kòm kandida.
Malgre distenksyon sa a, enskripsyon li a bay sipòtè li yo yon okazyon pou esplike sa yo wè nan li: yon fanm ki pale sou diyite pèp ayisyen an, dwa dyaspora a, patisipasyon politik fanm ak jèn yo, ak nesesite pou tout sitwayen konte nan desizyon sou avni peyi a.
“Dominique Dupuy se pitit pèp ayisyen an”
Pandan yon entèvyou ak Voices From Home Haiti, yon sipòtè Dominique Dupuy te reyaji apre li te aprann ansyen minis la enskri kòm elektè.
Pou sipòtè a, desizyon an antre nan yon pwosesis ki konsène tout sitwayen ayisyen ki kalifye pou vote.
“Se yon pwosesis Konsèy Elektoral Pwovizwa a lanse pou tout elektè. Piske Dominique Dupuy se yon sitwayèn ayisyèn, li nòmal pou li enskri kòm elektè.”
Men sipòtè a ale pi lwen pase kestyon administratif la. Li prezante Dupuy kòm yon moun li kwè ki rete pre enterè popilasyon an.
“Dominique Dupuy se pitit pèp ayisyen an. Se yon moun ki toujou ap defann pèp ayisyen an. Li toujou di nenpòt kote pèp ayisyen rele li, l ap reponn.”
Deklarasyon sa a reprezante opinyon yon sipòtè, li pa yon prèv kandidati. Men li montre kalite atant kèk moun deja mete sou Dominique Dupuy nan moman Ayiti ap prepare pou premye eleksyon nasyonal li depi 2016.
Yon eleksyon posib sèlman si Leta kreye kondisyon yo
Video Credit: Altidor Wilson ( Altidor Le Capois TV)
Sipòtè a ankouraje CEP a kontinye avanse ak pwosesis elektoral la. Dapre li, Ayiti pase deja nan plizyè tranzisyon ki pa pote amelyorasyon popilasyon an t ap tann nan lavi li.
“Peyi a pase nan plizyè tranzisyon, e tranzisyon sa yo pa pote okenn chanjman nan lavi ak byennèt pèp ayisyen an. Se pou sa nou ankouraje Konsèy Elektoral Pwovizwa a kontinye avanse nan pwosesis la.”
Men li rekonèt tou gwo kontradiksyon ki genyen ant kalandriye elektoral la ak reyalite sou teren an. Wout yo kontinye bloke nan kèk zòn, gwoup ame yo toujou gen gwo pouvwa epi anpil sitwayen pa kapab deplase lib.
Lè yo mande l si eleksyon posib nan kondisyon sa yo, repons li te klè:
“Mwen ankouraje pou eleksyon fèt nan peyi a, men fòk gouvènman an kreye kondisyon pou moun yo ale vote.”
Sa mete responsabilite a sou Leta ak enstitisyon elektoral yo. Mande moun enskri pa sifi. Otorite yo dwe garanti yo kapab rive nan sant enskripsyon yo, resevwa kat idantifikasyon yo, patisipe nan kanpay la epi ale vote san yo pa mete lavi yo an danje.
CEP a fikse premye tou eleksyon prezidansyèl ak lejislatif yo pou 13 desanm 2026, ansanm ak yon vòt sou chanjman yo pwopoze nan Konstitisyon an. Dezyèm tou a prevwa pou 21 fevriye 2027. Men CEP a rekonèt respè dat sa yo depann de yon klima sekirite ki akseptab ak finansman ki nesesè pou operasyon yo. Konsèy Elektoral Pwovizwa
Gwoup ame yo kontwole gwo pati nan Pòtoprens ak kèk aks enpòtan ki konekte kapital la ak lòt depatman yo. Sitiyasyon sa a kapab afekte plis pase mwatye elektora a epi mete patisipasyon laj popilasyon an an danje. Associated Press
Dupuy sou TPS: Dèyè chif yo, gen lavi moun
Pozisyon Dominique Dupuy sou Ayisyen ki gen Estati Pwoteksyon Tanporè Ozetazini montre yon lòt aspè nan mesaj politik ak sosyal li.
Nan yon deklarasyon sou anviwon 350,000 moun li te di ki afekte nan kestyon TPS la, Dupuy te ensiste pou deba a pa redwi moun yo ak yon senp chif oswa yon gwoup ki sanble tout menm jan.
“Lè nou pale de TPS, lè nou pale de 350,000 moun sa yo epi nou trete yo tankou yon sèl gwoup, fòk nou sonje dèyè chif sa yo gen lavi. Se vrè moun yo ye.”
Li te raple anpil nan moun sa yo pa t kite Ayiti paske se te premye chwa yo. Yo te pati anba presyon dezespwa, ensekirite ak bezwen pou yo siviv.
Apre yo te rive Ozetazini, yo te oblije aprann yon nouvo kilti, fè fas ak rasis ak diskriminasyon, entegre yo nan nouvo kominote epi kontribye nan kominote sa yo. Avèk tan, anpil te kòmanse gen espwa ankò.
Pou Dupuy, fòse yo rekòmanse lavi yo yon lòt fwa ankò reprezante yon lòt entèripsyon vyolan.
“Yo te kòmanse espere ankò. Sa vle di yon lòt entèripsyon vyolan nan nouvo lavi yo te rekòmanse a.”
Li te rekonèt Etazini se yon peyi souveren ki kapab pran desizyon sou politik imigrasyon li. Men li te poze kestyon sou baz ki sèvi pou di Ayiti ase an sekirite pou moun sa yo retounen.
“Sa mwen twouve difisil pou konprann se prensip ki di Ayiti vin ase an sekirite pou voye yo tounen, pandan pa gen estatistik ki montre deklarasyon sa a.”
Mesaj sa a mete diyite moun nan sant kestyon TPS la. Li mande pou desizyon politik yo konsidere konsekans yo sou fanmi, travayè, timoun ak kominote—pa sèlman sou chif administratif.
Enskripsyon kòm yon responsabilite sitwayen
Nan pwòp deklarasyon li sou enskripsyon elektoral, Dupuy prezante patisipasyon politik kòm yon responsabilite sitwayen.
Pou li, sitwayen yo dwe enskri epi egzèse dwa yo pou peyi a kapab dirije selon volonte ak bezwen pèp la.
“Nou dwe enskri epi egzèse responsabilite nou genyen kòm sitwayen pou nou gen yon peyi ki jere selon volonte ak bezwen pèp la.”
Li rejte yon sistèm kote se yon ti gwoup moun sèlman ki benefisye resous peyi a.
“Se pa yon ti gwoup moun sèlman ki dwe benefisye tout resous peyi sa a genyen. Se nou tout ki gen dwa benefisye.”
Deklarasyon sa a konekte vòt la ak kestyon ki depase yon kandida oswa yon pati politik. Li mete aksan sou kiyès ki jwenn aksè ak resous piblik, opòtinite ekonomik, lekòl, swen sante, sekirite ak sèvis Leta.
Pou Dupuy, eleksyon an dwe fèt epi chak vwa dwe konte.
Li ensiste desizyon pou Ayiti kapab soti nan tout kote: nan opozisyon, nan mitan rival politik, nan Nò oswa nan nenpòt lòt depatman. Peyi a pa dwe konsidere yon sèl gwoup, yon sèl klas oswa yon sèl rejyon kòm sèl sous lide ak lidèchip.
“Tout moun mwen grandi avèk yo gen dwa konte. Desizyon pou peyi a gen dwa soti nan opozisyon, nan rivalite politik, nan Nò oswa nenpòt lòt kote.”
Li di enskripsyon an se sèlman premye etap la. Apre sa, sitwayen yo dwe veye pwosesis la pou asire li respekte règ yo epi pèmèt tout moun patisipe.
Fanm machann yo kòm modèl kouraj
Nan yon lòt diskou, Dominique Dupuy mete fanm machann yo nan sant refleksyon li sou fòs, siviv ak lidèchip.
Li pale de fanm ki leve anvan solèy, achte ak vann machandiz, vwayaje nan kondisyon difisil, soufri nan aktivite komès la epi jwenn fòs pou retounen lakay yo apre yo fin satisfè bezwen fanmi yo.
Pou Dupuy, fanm sa yo deja demontre kalite kouraj peyi a bezwen.
“Lè nou gade machann yo ki leve douvanjou, ki achte, ki vann, ki vwayaje, ki soufri epi jwenn fòs pou yo retounen lakay yo apre yo fin okipe bezwen yo, èske se pa modèl fòs sa a nou bezwen?”
Mesaj li se ke fanm pa sèlman bay lavi. Yo gen kouraj, konpetans ak kapasite pou chanje peyi a.
Li mete patisipasyon politik la nan menm liy ak konba fanm yo mennen chak jou pou siviv.
“Konba politik la se yon ti pati nan konba n ap mennen chak jou.”
Pou anpil fanm, antre nan politik oswa pran pozisyon piblik kapab vini avèk denigreman, ensilt, atak sou fanmi yo, menas sou sekirite yo ak tantativ pou retire limanite yo.
Dupuy pa kache reyalite sa a.
“Yo pral atake nou, denigre nou, ensilte nou ak fanmi nou. Yo pral eseye fè nou kwè nou se objè oswa pwopriyete yo. Yo pral negosye sekirite nou.”
Men pou li, chak jou yon fanm reziste se yon jou li trase yon chemen pou fanm k ap vini apre li yo.
Objektif la se fè patisipasyon fanm nan desizyon sou avni peyi a vin nòmal, olye pou chak nouvo jenerasyon oblije goumen ak menm baryè yo.
Lè majorite a trete tankou minorite
Dupuy mete aksan sou yon kontradiksyon ki fon nan sosyete ayisyèn nan: gwoup ki reprezante majorite popilasyon an kapab toujou sibi diskriminasyon epi rete lwen sant pouvwa yo.
Li pale sou koulè po, laj ak sèks:
“Majorite sosyete ayisyèn nan se moun nwa, men sa pa anpeche diskriminasyon kont moun nwa. Majorite a se jèn, men sa pa anpeche diskriminasyon kont jèn. Majorite a se fanm, men sa pa anpeche diskriminasyon kont fanm.”
Dapre li, sistèm edikasyon ak estrikti sosyal yo aprann anpil moun depi byen bonè ke yo pa gen dwa, yo pa ase konpetan oswa chanjman pa pou yo.
Se poutèt sa mesaj li pou fanm ak jèn yo dirèk:
“Nou konte. Nou kapab. E li lè pou nou chanje peyi a.”
Pawòl sa yo chèche transfòme fòs demografik fanm ak jèn yo an pouvwa sivik ak politik.
Men kantite sèlman pa garanti pouvwa. Pou majorite a kapab enfliyanse direksyon peyi a, li bezwen enskripsyon, edikasyon sivik, òganizasyon, solidarite ak patisipasyon regilye.
Yon sistèm solidarite pou fanm yo
Youn nan pati ki pi pèsonèl nan diskou Dupuy a se apèl li fè pou fanm yo bati yon sistèm solidarite antre yo.
Li rekonèt lavi piblik ak politik kapab fè yon moun santi li poukont li. Lè atak yo vini, yon fanm bezwen lòt fanm, zanmi, vwazen ak fanmi ki kapab raple li valè li.
“Lè yo di nou nou pa anyen, nou pa bon oswa nou pa konpetan, fòk nou gen moun akote nou ki raple nou ke nou konte, nou bèl, nou fò epi nou kapab.”
Pou Dupuy, solidarite sa a pa dwe limite ak bèl pawòl. Li dwe tounen yon estrikti kote fanm yo defann youn lòt, pataje enfòmasyon, ouvri pòt, sipòte biznis youn lòt epi kanpe ansanm lè youn nan yo sibi atak.
Li ankouraje fanm yo antre nan konba a pa paske li fasil, men paske lòt modèl yo echwe.
“Tout lòt moun yo echwe. Se nou ki gen kle pou nou reyisi.”
Sa se yon deklarasyon politik ki chaje ak espwa, men li se tou yon gwo responsabilite. Fanm ak jèn ki antre nan lavi piblik la ap bezwen montre yo kapab pote yon nouvo kalite lidèchip ki baze sou entegrite, sèvis ak rezilta.
Enskripsyon pa vle di kandidati
Pandan enterè politik la ap grandi otou Dominique Dupuy, li enpòtan pou piblik la ak laprès fè diferans ant aksyon yon elektè ak deklarasyon yon kandida.
Lè yon moun enskri pou vote, sa vle di li pran dispozisyon pou egzèse dwa sitwayen li. Sa pa otomatikman vle di li pral kandida pou yon pòs.
Sipòtè yo gen dwa ankouraje li. Obsèvatè yo gen dwa analize mesaj li yo. Men se Dominique Dupuy ki dwe anonse si li vle antre nan kous la, epi se CEP a ki dwe valide nenpòt dosye kandidati selon kondisyon legal yo.
Jiskaske sa fèt, li pi egzak pou prezante li kòm yon ansyen minis, diplomat ak figi politik ki enskri kòm elektè—pa kòm yon kandida ofisyèl.
Kesyon ki pi gwo a: Èske tout moun ap kapab patisipe?
Enskripsyon Dominique Dupuy kapab sèvi kòm yon mesaj pou lòt sitwayen fè demach pa yo. Men pwosesis la pap kredib si sèlman moun ki gen aksè, sekirite ak enfòmasyon kapab patisipe.
Pou eleksyon yo reprezante pèp la, otorite yo dwe:
Ouvri ase sant enskripsyon atravè peyi a.
Distribye kat idantifikasyon yo alè.
Kreye yon solisyon pou moun deplase yo.
Garanti aksè pou moun ki gen andikap.
Pwoteje fanm kont vyolans politik.
Bay jèn yo enfòmasyon serye sou pwosesis la.
Garanti kandida yo kapab fè kanpay nan tout rejyon yo.
Anpeche gwoup ame, lajan oswa menas kontwole chwa elektè yo.
Asire vòt yo konte avèk transparans.
Pibliye enfòmasyon klè sou vòt konstitisyonèl la.
Si kondisyon sa yo pa reyini, eleksyon an kapab egziste kòm yon evènman administratif san li pa tounen yon vrè ekspresyon volonte pèp la.
“Nou konte, nou kapab”
Enskripsyon Dominique Dupuy kòm elektè mete non li yon lòt fwa ankò nan konvèsasyon sou avni politik Ayiti. Sipòtè li yo wè li kòm yon moun ki defann pèp la. Pwòp deklarasyon li yo mete aksan sou TPS, diyite Ayisyen, distribisyon resous, patisipasyon sitwayen, kouraj fanm ak jèn, ak nesesite pou bati solidarite.
Men pi gwo mesaj la depase Dominique Dupuy kòm yon moun.
Li konsène yon popilasyon yo twò souvan mande pou l soufri san li pa patisipe nan desizyon yo. Li konsène fanm ki kenbe ekonomi enfòmèl la vivan, jèn ki reprezante majorite peyi a ak Ayisyen aletranje ki kontinye pote yon pati nan ekonomi ak responsabilite fanmi yo.
Si eleksyon yo rive fèt, kestyon an pap sèlman kiyès ki kandida oswa kiyès ki genyen.
K kestyon an ap: Èske moun ki toujou rete sou kote yo te jwenn plas yo? Èske fanm ak jèn yo te patisipe? Èske moun deplase yo te kapab vote? Èske vwa tout moun te konte? E èske nouvo dirijan yo pral sèvi tout popilasyon an olye yon ti gwoup?
Mesaj Dominique Dupuy pou fanm ak jèn yo bay yon repons sou kote travay la dwe kòmanse:
“Nou konte. Nou kapab. E li lè pou nou chanje peyi a.”
Enskripsyon se premye pa a. Òganizasyon, vijilans ak patisipasyon se sa ki dwe vini apre.
